hello world!
Tarih: 26 Nisan 2024

Doğum Kontrol Yöntemleri

Çiftlerin ve bireylerin istedikleri sayıda, istedikleri zamanda ve sağlıklı aralıklarla, bakabilecekleri kadar çocuk sahibi olmaya karar vermeleri ve bu amaçla bilgi, eğitim ve araçlara sahip olmaları için izlenen yol ve yöntemler Aile Planlaması olarak adlandırılır.

Aile planlaması uygulamalarının amacı çocuk sayısını kısıtlamak değil, aynı zamanda çocuğu olmayan ailelere çocuk sahibi olmaları için yardımcı olmaktır.

AİLE PLANLAMASININ AMAÇLARI

İstenmeyen gebelikleri ve bunlara bağlı olumsuz sonuçları önlenmek.

Çok sayı ve sıklıkla oluşan gebelikleri önleyerek, bu durumun anne ve çocuk sağlığına olan olumsuz etkilerini gidermek

Yüksek riskli önlemek

Çok sayıda doğum ve buna bağlı ortaya ıkan anemi , jinekolojik hastalıklar ve çeşitli rahatsızlıkları azaltmak

Çocuk istedikleri halde olmayan ailelere çocuk sahibi olmaları için yol göstermek *Sağlıklı doğum yaşının ayarlanmasını sağlamak.

Kadın Üreme Organları Nelerdir?

Vajina(Hazne): Vücudun dışında iç genital organlara doğru bir geçit görevi gören, genişleyebilen bir kanaldır. Cinsel ilişki bu kanal aracılığıyla olur.

Rahim (Uterus): Rahim ağzı, rahmin vajinaya açılan alt kısmıdır. Hazneye doğru bir çıkıntı yapar. Cinsel ilişki sırasında vajinaya boşalan erkek tohum hücreleri (spermler), bu yolla rahme girerler. Rahim iç̧ yüzü̈, gebeliğin yerleşmesi ve bebeğin gelişmesine uygun bir tabakayla kaplıdır. Bu tabaka, her ay yenilenir ve eski dokular adet kanamasıyla dışarı atılır. Gebelik suresince, bebek rahim içinde büyüyüp gelişir. Uterusun esas görevi budur.

Tüpler: Rahmin iki yanından çıkıp, yumurtalıklara kadar uzanan ince kanallardır. Yumurtalıklardan çıkan yumurta hücresini yakalayıp, rahim içine doğru çekerler. Sadece yumurtanın geçmesine yararlar.

Overler(Yumurtalıklar): Rahmin her iki yanında yerleşmiş̧ ceviz büyüklüğünde iki adet organdır. Kadınlık hormonlarını ve kadın üreme hücresi olan yumurtayı üretirler.

Erkek Üreme Organları Nelerdir?

Dış̧ Üreme Organları: Penis Haya torbası (skrotum)

İç̧ Üreme Organları: Hayalar (testisler) Tohum kanalları (sperm kanalları) Meni kesecikleri (semen kesecikleri) Prostat Boşaltım yolu, idrar yolu ve meni kanalı.

Gebeliği Önleyici Modern Yöntemler

Hormonal Yöntemler

• Kombine oral kontraseptifler (Hap), Enjekte edilen kontraseptifler (İğne), Vajinal halkalar, Mini haplar, Post koital haplar (Ertesi gün hapı), Deri altı implantlar (Türkiye’de yok)

Rahim içi araçlar (Spiral)

• Bakırlı rahim içi araçlar

• Hormonlu rahim içi araçlar (MİRENA)

Bariyer yöntemler

• Kondom (kadın kondomu, erkek kondomu)

• Sperm öldürücüler

• Diyafram

Cerrahi Yöntemler

• Tüp ligasyonu (Kadında tüplerin Bağlanması)

• Vazektomi (Erkekte tohum kanallarının bağlanması)

Kadına Uygulanan Yöntemler

Geri Dönüşlü Yöntemler

Doğum kontrol hapları, Enjektabl kontraseptifler (Aylık veya 3 aylık iğneler), Rahim içi araç̧, Diyafram, Kadın kondomu, Spermisitler, Deri altı implantları, Kalıcı Yöntemler, Tüplerin bağlanması (Tüp ligasyonu)

Erkeğe Uygulanan Yöntemler

Geri Dönebilir Yöntemler, Kondom, Kalıcı Yöntemler, Kanalların bağlanması (vazektomi), Gebeliği Önleyici Haplar = Doğum Kontrol Hapları=Oral Kontraseptifler

Doğum Kontrol Hapları; Her gün düzenli bir tane alınan bu haplar yumurtlamayı engeller ve rahim ağzındaki salgıları kalınlaştırarak spermin geçip rahme ulaşmasını önler. Düzenle kullanırsa çok etkilidir. Kullanımı kolaydır. Adet sancısı yani Dismenore’yi azaltır, âdetin düzenli olmasını ve adet kanaması miktarını azaltarak, kansızlığın önlenmesini sağlamaya yardımcı olur. Rahim ve yumurtalık kanserine karsı koruyucudur. Kullanımı kolaydır. Doğum Kontrol Hapına başlamadan önce bir sağlık kuruluşuna danışılması gerekmektedir.

Kimler Oral Kontraseptif kullanamaz?

Halen gebe ve gebelik şüphesi olanlar. Meme kanseri veya meme kanseri öyküsü̈ olanlar. Geçmişte veya halen tromboembolik yada diğer damar hastalığı olanlar. Genital organ kanseri olanlar. Kalp hastalığı veya kuşkusu olanlar. Akut karaciğer hastalığı olanlar.

Enjeksiyon Yöntemi İle Uygulanan Gebeliği Önleyici Yöntemler: Aylık veya üç̧ aylık iğneler olarak bilinir, içerdiği hormon kana karışır ve yumurta hücresinin oluşumunu engelleyerek, rahim ağzında bulunan salgıları koyulaştırıp sperm geçişini güçleştirerek gebeliği önler.

Cinsel ilişkiye etkisi yoktur. Rahim ve yumurtalık kanserine karsı koruyucudur. Adet kanaması öncesindeki gerginliği ve ağrıyı azaltır, adet kanaması miktarını azaltarak, kansızlığın önleyebilir. Üç̧ aylık olanlar için yöntem bırakıldığında gebeliğin geri dönüşü̈ gecikebilir (ortalama 10 ay)

Tedaviye dirençli vajinal kanamalar yapabilirler. Doğum kontrol hapları gibi aylık veya üç aylık iğnelerin kullanımından önce de mutlaka bu yöntemin kişiye uygun olup olmadığı açısından sağlık kuruluşuna danışılması gerekmektedir. Bu yöntem kullanılırken kontrol için belli aralıklarla doktora başvurulması gerekmektedir.

Postkoital Haplar (Ertesi gün hapı): Prezervatif yırtılması, diyaframın yer değiştirmesi, RİA’nın düşmesi, hap alınmasının unutulması, korunmasız ilişki veya cinsel tecavüz gibi durumlarda ihtiyaç̧ duyulur. Gebelik oluştuktan sonra etkili değildir. Düşük yaptırmaz.Tekrarlanan kullanımlar olabilir, fakat sık ve tekrar kullanımlarda koruyuculuk diğer yöntemlere göre daha düşüktür. Korunmasız cinsel ilişkiden sonraki 72 saat içinde uygulanmalıdır. (İlk doz cinsel ilişkiden sonraki 72 saat içinde alınır, 12 saat sonra doz tekrarlanır.)

Östrojen ve Progesteron içerenler, sadece progesteron içerenler olmak üzere iki tipi vardır.

• Rutin bir gebelikten korunma yöntemi olarak kullanılmaz Rahim İçi Araç̧ (Spiral)

•  Küçük, esnek materyalden yapılmış̧, ilaç̧ ya da bakır içeren bir araçtır, rahim içine sağlık personeli tarafından konur.

• Erkek tohum hücrelerinin yumurtayı döllemesini engelleyerek gebeliği önler.

• Rahim içi araç̧ kullanımı için, isteyen kişiye uygun olup olmadığını acısından mutlaka sağlık kuruluşuna danışılması ve muayene yapılması gerekmektedir. Rahim içi araç̧ takıldıktan sonra kontrolü̈ için belli aralıklarla doktora başvurulması gerekmektedir.

• Cinsel ilişkiyi etkilemez. Bazı kadınlarda, takıldıktan sonrakibirkaç̧ ay içinde rahimde hafif kramp seklinde ağrılar ve adet miktarında artma olabilir.

Bakırlı RİA ve Hormonlu RİA olarak iki tipi vardır BAKIRLI RİA T şeklinde olan (Bakırlı) RİA’lar TCu 380A; Nova T (Bakırlı) RİA’lar; Multiload (Bakırlı) RİA’lar Bakırlı RİA’lar 5 yıl etkilidir.

• Kimler kullanamaz?

Gebeler: Rahim boşluğunu ilgilendiren sekil bozukluğu olanlar. Rahim, rahim ağzı, yumurtalık ve diğer pelvik organ kanseri olanlar. Tanı konulmamış̧ vajinal kanaması olanlar. Üreme organlarında halen veya tekrarlayan enfeksiyonu olanlar. Cinsel yolla bulasan enfeksiyonu olanlar.

Hormonlu RİA

Levonorgesterol içerenler (Mirena) 5 yıl süreyle etkilidir.

Kimler kullanamaz?

Gebeler: Rahim, rahim ağzı, yumurtalık ve diğer pelvik organ kanseri olanlar. Mevcut veya geçirilmiş̧ meme kanseri öyküsü̈ olanlar. Tanı konulmamış̧ vajinal kanaması olanlar. Cinsel yolla bulasan enfeksiyonu olanlar. Karaciğer tümörü̈, sirozu olanlar Düşük veya doğum sonrası enfeksiyonu (sepsis) olanlar. Tromboembolik hastalığı olanlar Trofoblastik hastalık öyküsü̈ olanlar Pelvik Tbc (verem)

Kadın İçin Bariyer Yöntemler: İnce plastikten yapılmış̧, rahmin hazneye açılmış̧ kısmını (ağzını) örten bir kapaktır. Erkek tohum hücrelerinin hazneden rahme geçmesini engeller.

Sperm Öldürücü Ovül: Köpük, Tablet vb. Hazneye konularak, erkek tohum hücrelerini öldüren kimyasal maddelerdir. İlişkiden 10 dk. Önce hazneye yerleştirilmelidir. Cinsel yolla bulasan hastalıklara karsı kısmen koruyucudur. Kadınlar kendi kendine uygulayabilir. Diğer modern yöntemlere göre korucuyu etkisi düşüktür.  Kullanımından önce mutlaka bu yöntemin kişiye uygun olup olmadığını açısından sağlık kuruluşuna danışılması ve muayene yapılması gerekmektedir.

ERKEK İÇİN UYGULANAN KORUNMA YÖNTEMLERİ

Prezervatif=Kondom=Kılıf

Erkeklik organına (penise) sertleştikten sonra takılan, Kauçuktan yapılmış̧ çok ince kılıf olup, döl hücrelerinin vajinaya Boşalmasını engeller. Cinsel yolla bulaşıcı hastalıklardan koruyucu, güvenilir bir yöntemdir. Her cinsel ilişkide yeni bir kılıf kullanılmalı, takılırken delik ya da yırtık olmadığına dikkat edilmelidir. Kullanım sonrasında da yırtık olup olmadığı tekrar kontrol edilmeli, yırtık varsa acil gebeliği önleyici bir yöntem kullanılmalıdır. Kondomun yapılmış̧ olduğu kauçuğa (latex) karsı alerjisi olan kişiler hariç̧, her erkek ve esi güvenli şekilde kullanabilir.

Cerrahi Yöntemler

Kadınlarda Tüplerin Bağlanması (Tüp Ligasyonu)

Kadınlarda, yumurtalıktan çıkan yumurta hücresi,  kanallardan (tüpler, tubalar) geçerek rahme ulaşır. Kanallar (tüpler) kapatılınca, yumurta rahme geçemez ve erkek tohum hücreleriyle karşılaşamaz ve yumurta vücut tarafından yok edilir. Operasyonla yapılan, gebelikten kesin koruyan, kalıcı yöntemdir.

GELENEKSEL YÖNTEMLER

Geleneksel yöntemllerden yaygın olarak kullanılan “Geri çekme” ve “Vajinal Lavaj” (haznenin ilişkiden sonra yıkanması) yöntemlerinin koruyucu etkisi yoktur. Bu yöntemi kullananlar sıklıkla istenmeyen bir gebelikle karşılaş abilirler. Ayrıca kadınların hazneyi sık sık yıkamaları vajendeki doğal ortamı bozacağı için vajen iltahaplarına (vajinit) neden olabilir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Randevu Alın
İletişim sayfamızdan hızlıca randevu alabilirsiniz.
Randevu Al
Çınarlı Caddesi, Yeşilbahçe  Mahallesi 1476 Sk. Derin Apt. Kat:1 Daire:1 Antalya